^{Türk Siyasetinde İş Dünyası ve Devlet} Demokrat Parti Dönemi (1950-1960)

TÜRK SİYASETİNDE İŞ DÜNYASI VE DEVLET - YAZI

Devletlerin ekonomisinde önemli bir yere sahip olan sermayedar sınıf, gerek monarşinin hâkim olduğu dönemde gerekse demokratik yönetimlerde, hükümetle dirsek temasını hiçbir zaman eksik etmemiştir. Her iki taraf birbirlerine destek oldukları sürece güçlerine güç katmışlardır. Dünya üzerinde kapitalist sistemin giderek yaygınlaşmasıyla bu sınıf, ülkelerin kaderine hatta dünya tarihine yön verebilecek bir konuma erişmiştir.

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte ekonomik yapı farklı aşamalardan geçerek şekillenmiştir. Osmanlı’nın son dönemlerinde, emperyalist güçlerle ilişkili gayrimüslim iş adamları ticaretin önemli aktörleri olurken; İttihat ve Terakki döneminde ortaya çıkan ancak tam anlamıyla başarıya ulaşamayan Milli İktisat politikaları, yerli bir burjuvazi oluşturma çabasının ilk adımlarını atmıştır. Tek parti döneminde devlet, yerli iş adamı sınıfını bilinçli politikalarla destekleyerek geliştirmeye çalışmıştır. Nihayet Demokrat Parti döneminde ise Sanayi Bankası ve devlet teşvikleri sayesinde güçlenen bu sınıf, hükümetle karşılıklı iş birliği içinde büyüyerek ekonomik yapının önemli bir unsuru haline gelmiştir.

DP’nin iktidarda olduğu yıllarda yaşanan siyasî ve ekonomik olayların ve alınan kararların iş adamları üzerinde doğrudan ya da dolaylı olarak birtakım etkileri olmuştur. Bu etkiler dönemin iş adamlarının yaşamış olduğu örnek olaylar üzerinden detaylandırılarak kitapta aktarılmaya çalışılmıştır. DP’nin iktidara geçtiği dönemde var olan adalet, demokrasi ve ekonomik istikrar ortamının ilerleyen yıllar içerisinde bozulmasıyla birlikte, hükümet-iş adamı ilişkileri de çalkantılı bir sürece girmiştir. Bu süreç boyunca istikrarsız bir ekonomik ortamda ve şeffaf olmayan yasal bir zeminde iş yapmaya çalışarak kısa vadede kâr elde etme peşinde olan iş adamları ise mevcut konumlarını kaybetmek istemedikleri için, kendilerine uygulanan siyasî ve ekonomik baskılara karşı suskun kalmayı tercih etmişlerdir.