SOSYOLOJİ

SOSYOLOJİ

TEVFİK ERDEM

Gün geçmiyor ki herhangi bir toplumsal mesele hakkında “uzman görüşü” almak üzere bir sosyolog ya da bir sosyal bilimci ekrana, mikrofona, panele ya da bir köşe yazısına davet edilmemiş olsun. Kimi zaman gerçekten bilgi ve araştırmaya dayanan açıklamalar duyuyoruz; kimi zaman da aynı cümle kalıbı tekrar ediliyor: “Sosyolojik açıdan bakarsak...” Ardından gelen yorum, konuşanın akademik birikimine, sahadaki tecrübesine, hatta kimi durumlarda kişisel değerlerine yaslanarak kuruluyor. Elbette bunların her biri kıymetli olabilir; ama cümleye “sosyolojik olarak”, “sosyolojik açıdan” diye başlamak, söylenenleri kendiliğinden sosyolojiye dönüştürmez. Yine de bu ifade, ne söylenirse söylensin, sanki bilimsel bir kılıf giydiriyormuş gibi bir etki üretir; konuşmayı bir anda “bilimsel” ve “nesnel” kılabilirmiş izlenimi verir. Oysa sosyolojik analiz, iyi niyetli kanaatlerin toplamı değil; kavram, kuram ve yöntemle kurulan, sınırları ve dayanakları açık bir düşünme disiplinidir.

Bu kitap, özellikle Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü öğrencilerine (ve toplumsal olanı gerçekten anlamaya çalışan herkese) işin pek de böyle olmadığını göstermeyi amaçlıyor. “Sosyolojik bakış”ın ne demek olduğunu bir slogan gibi değil, uygulanabilir bir yöntem gibi ele alıyor: Gündelik hayatta “doğal” ve “kendiliğinden” sandığımız olguların arkasındaki ilişkileri görünür kılıyor; bireysel görünen deneyimlerin nasıl toplumsal yapılara bağlandığını adım adım düşündürüyor. Böylece okur, hazır cevapların konforundan çıkıp, soruyu doğru kurmayı; kavramları yerli yerine oturtmayı; açıklamanın sınırlarını ve dayanaklarını göstermeyi öğreniyor. Kısacası bu çalışma, “sosyolojik açıdan...” diye başlamadan da gerçekten sosyolojik düşünebilmenin mümkün olduğunu; dahası, bunun ancak sistemli bir analizle mümkün olacağını söylüyor.